water-in-the-solar-system

მზის სისტემის წყლის 30 – 50 პროცენტი, მათ შორის დედამიწის წყალი, კომეტების ყინული, სატურნის გარშემო დისკო, მეტეორები და სხვა პლანეტების ყინულიც, არსებობდა მზის დაბადებამდეც, ასეთ დასკვნამდე მივიდნენ მიჩიგანის უნივერსიტეტის ასტრონომები.

ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებულ სტატიაში, გუნდი ხსნის, რომ წყალმა სათავე მოლეკულური ღრუბლებიდან აიღო (ნებულა) რისგანაც შემდგომ დაიბადა მზე, ეს პროცესი კი მზის სისტემაზე დაახლოებით მილიონი წლით ახალგაზრდაა.

ვარსკვლავები, მზე დაიბადნენ ნებულასგან (მტვერი და გაზი). ნებულას სიმკვრივეში მატებასთან ერთად გრავიტაციამ გამოიწვია მისი თავისივე თავში კოლაფსი, შედეგად მოხდა გაზის წრეზე მბრუნავი ბურთის ფორმირება. ამ ბურთის გაციებასთან ერთად, ის მკვრივდება და შესაბამისად მისი სპინი იზრდება, ნებულას გაზი და მატერია, მის გარშემო აყალიბებს ბრტყელ დისკოს, რომელიც მიიზიდება მზის მიზიდულობით.

ამ დისკოს აკრეციულ ან პროტოპლანეტურს უწოდებენ. მას შემდეგ, რაც დისკოს ცენტრში, გაზი დაიწყებს დასტაბილურებას და გაიზრდება სრულ ვარსკვლავამდე, ამის შემდეგ დისკოც იწყებს დასტაბილურებას და დისკრეტულ პლანეტად ან ასტეროიდად ჩამოყალიბებას. ცენტრისკენული ძალის დელიკატური ბალანსი (მზის გრავიტაცია ობიექტებს მზისკენ იზიდავს) და ცენტრიდანული ძალა (პლანეტის სპინი მზის გარშემო – წარმოიდგინეთ თოკზე ჩამოკიდებული ბურთულა) იკავებს ამ ობიექტებს მწის სისტემის ორბიტაზე.

მკლევარებს თავდაპირველად უნდოდათ გაერკვიათ წყალი უკვე არსებობდა მზის მშობელ ნებულაში, თუ მზის სისტემის დაბადებასთან ერთად გაჩნდა.

„რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი? თუ ადრეულ მზის სისტემაში წყალი ძირითადად ვარსკვლავთშორისი სივრციდან მოდიოდა ყინულის სახით, სავარაუდოა, რომ მსგავსი ყინულები არსებობს ახლად ფორმირებადი ვარსკლავების გარშემო,“ განაცხადა კონელ ალექსანდერმა, კარნეგის მეცნიერებათა ინსტიტუტიდან, რომელიც მონაწილეობას იღებდა კვლევებში.

„თუმცა, თუ ადრეული მზის სისტემის წყალი, ძირიტადად ლოკალური ქიმიური პროცესების შედეგია, რომელიც მზის ფორმირებისას მიმდინარეობდა, მაშინ შესაძლებელია, რომ წყალი ჭარბი რაოდენობით იყო პლანეტარული სისტემების ფორმირებისას, რაც თავისთავად ზრდის სიცოცხლის განვითარების ალბათობას სხვა პლანეტებზე.

sun-over-the-ocean

იმისათვის, რომ მკლევარებს გაერკვიათ, თუ საიდან აიღო წყალმა სათავე, მათ მოახდინეს მზის სისტემის ქიმიის სიმულირება- მოდელი შეიცავდა ორი ტიპის წყალს, უბრალო, ჩვენთვის ჩვეული  წყალი, რომელიც შეიცავს წყალბადს და „მძიმე წყალი“, რომელიც შეიცავს დეიტერიუმის იზოტოპს, მას წყალბადისგან განსხვავებული ნეიტრონების რაოდენობა აქვს. მძიმე წყალი არის დედამიწის ოკეანეებში და ასევე კომეტებზე.

ისინი დაუბრუნდნენ მზის სისტემის ფორმირებას და მოახდინეს პროტოპლანეტური დისკოს სიმულირება მძიმე გაყინული წყლის გარეშე, რაც ნიშნავს, რომ მზის სისტემას მძიმე წყალი თავიდან ბოლომდე თავისით უნდა შეექმნა. შედეგად მათ ნახეს, რომ მზის სისტემამ ვერ მიაღწია  დეიტერიუმის იმ მაჩვენებელს, რომელიც ნაპოვნი იქნა კომეპეტების, მეტეორიტების და დედამიწის ოკეანეების ნიმუშებში.

„ამ აღმოჩენების შედეგი ჩვენთვის ძალიან ამაღელვებელია“, განაცხადა კვლევების თანაავტორმა ილსე კლეევსმა. „წყლის წარმოქმნა, რომ ყოფილიყო ლოკალური პროცესი, რომელიც ინდივიდუალურ მზის სისტემებში მიმდინარეობს, წყლისა და სხვა სიცოცხლის წარმოქმნისათვის მნიშვნელოვანი ქიმიური ელემენტების რაოდენობა განსხვავებული იქნებოდა სხვადასხვა სისტემებში. თუმცა იმის გამო, რომ ზოგიერთი ქიმიური ელემენტებით მდიდარი ყინულის პირდაპირ ხვდება ნებულადან ახალგაზრდა პლანეტარულ სისტემებს პირდაპირ აქვთ მათთან წვდომა“

„ჩვენი აღმოჩენები აჩვენებს, რომ ჩვენს მზის სისტემაში, წყალი ანუ სიცოცხლის წარმოქმნის ფუნდამენტური ელემენტი, მზეზე ადრე წარმოიშვა, რაც მიგვითითებს იმაზე, რომ დიდი რაოდენობით ორგანული ნივთიერებებით მდიდარი ვარსკლავთშორისი ყინულები მოფენილია მთელს პლანეტარულ სისტემებში“ განაცხადა ალექსანდრმა.

წყარო: cnet.com