Plasma

გერმანელმა და ამერიკელმა მეცნიერებმა შეიმუშავეს სტალერატორში პლაზმის ფლუქტუაციისა და ტურბულენტობის პროგნოზირების და მინიმიზაციის ახალი მეთოდი. ავტორებმა კვლევების შედეგები ჟურნალ Physical Review Letters-ში გამოაქვეყნეს.

მართვადი თერმობირთვული სინთეზის მთავარი სირთულე – მაღალი ტემპერატურის პლაზმის მაგნიტურ ხაფანგში შეკავებაა. მეცნიერებმა სამუშაოებში სტალერატორში მატერიის მაგნიტურ ხაფანგში ბალანსის მდგომარეობაში არსებობის გახანგრძლივების მიზნით მოახდინეს მისი მოქმედების მოდელირება.

ავტორების მიერ შემუშავებული ახალი მეთოდი, დანადგარში პლაზმის ტურბულენტობას აღწერს, ასევე იძლევა საშუალებას ხარისხიანად მოხდეს სოლენოიდის დიზაინის მოდელირება.

დასკვნები სპეციალისტებმა მსოფლიოში ყველაზე ძლიერ სტელარატორზე შეამოწმეს – Wendelstein 7-X, რომელიც გერმანულ ქალაქ გრაიფსვილდშია განთავსებული. ამ ობიექტის მშენებლობაზე, რომელიც 2005 წელს დაიწყო და 2014 წელს დასრულდა, მილიარდ ევროზე მეტია დახარჯული.

რეაქტორი Wendelstein 7-X შედგება 70 ზეგამტარი კოჭისაგან, რომელთა საერთო წონაც 725 ტონას შეადგენს, მათი საშუალებით შესაძლებელია მაგნიტური ველის შექმნა, რომელსაც შეუძლია პლაზმის შეკავება ას მილიონამდე გრადუს ტემპერატურაზე. ფიზიკოსები უკვე 2015 წელს გეგმავენ ექსპერიმენტების დაწყებას: აღნიშნულ დანადგარზე ისინი პლაზმის ნახევარი საათის განმავლობაში შეკავებას გეგმავენ.

მსოფიოში თერმობირთვული რეაქტორის ორი პერსპექტიული პროექტი არსებობს: ტოკამაკი და სტელარატორი. ორივე დანადგარში პლაზმის შეკავება მაგნიტური ველის მეშვეობით ხდება, ტოკამაკში პლაზმას ტოროიდული კაბელის ფორმა აქვს, რომელში ხდება ელექტრული ძაბვის გატარება, ხოლო სტელარატორში მაგნიტური ველი იქმნება გარე კოჭების მეშვეობით.

ჩვეული რეაქტორებისგან განსხვავებით, რომლებშიც, მიმდინარეობს მძიმე ბირთვების მსუბუქებად დაშლის პრიცესი, თერმობირთვულ რეაქტორებში მიმდინარეობს მსუბუქი ელემენტებისგან მძიმე ელემენტების სინთეზის რეაქციები (მაგალითად, ჰელიუმი, წყალბადის დეიტერიუმის და ტრიტიუმის იზოტოპისგან),

წყარო: princeton.edu