Supernova

ასტროფიზიკოსების საერთაშორისო კოლექტივი აკვირდებოდა ზეახალის აფეთქებისგან გამოწვეულ ცეცხლის ბურთის გაფართოებას. დაკვირვებების შედეგები ავტორებმა ჟურნალ Nature-ში გამოაქვეყნეს.

მეცნიერებმა შეძლეს ცეცხლის ბურთის პარამეტრების განსაზღვრა – დიდი ბურთი მოელვარე ცხელი მატერიისგან და მისი გამოსხივებისგან შედგებოდა, რომელიც  თეთრი ჯუჯა ვარსკვლავის აფეთქების შედეგად წარმოიშვა – ვარსკვლავის, რომლის მასაც შეიძლება შევადაროთ ჩვენი მზისას რადიუსი კი დედამიწისას. ასეთი ობიექტის გაფართოებას თან ახლავს ძლიერი ნათება და შედეგად გარკვეული დროის შემდეგ მისი მატერია ცივდება.

თვითონ აფეთქების პროვოცირება მოახდინა ვარსკვლავის ზედაპირზე წყალბადის ბირთვების შერწყმის თერმობირთვულმა რეაქციამ. რეაქციაში ჩართული მატერიის ჯამურმა სისქემ 200 მეტრი შეადგინა, თვითონ რეაქცია კი ქვედა ფენებში დაიწყო ძალიან მაღალი წნევის გამო, რომელიც  თეთრი ჯუჯა ვარსკვლავის გრავიტაციით იყო გამოწვეული.

ახალი Delphina 2013 არის ორმაგი ვარსკვლავი, რომელიც შედგება თეთრი გიგანტისა და მისი კომპანიონი ზეგიგანტისაგან. სისტემა 2013 წლის 14 აგვისტროს იქნა აღმოჩენილი იაპონელი მოყვარული ასტრონომის მიერ დელფინას თანავარსკვლავედში ის დედამიწიდან დაახლოებით 15 ათას სინათლის წელიწადის მანძილზე იმყოფება.

დაკვირვებები მეცნიერებმა რამდენიმე ეტაპად ჩაატარეს. საბოლოო ჯამში მათ დააფიქსირეს ბურთის ზრდა 600 კილომეტრი წამში სიჩქარით, მისი თავდაპირველი ზომა დედამიწის ორბიტის ხელა იყო (დაკვირვებების პირველი საათის განმავლობაში) ხოლო ბოლოს მისი დიამეტრი ნეპტუნის ორბიტის ზომამდე გაიზარდა. ამ დროის განმავლობაში ცეცხლის ბურთის რადიუსი ზომაში 20-ჯერ გაიზარდა. მისი ფორმა არ წარმოადგენდა მკაცრად სფერულს, ის უფრო მეტად ელიფსოიდს წააგავდა. ამან მეცნიერებს მისცა საშუალება გაეკეთებინათ დასკვნები თეთრი ჯუჯის ზედაპირიდან მატერიის გამოსროლის ასიმეტრიულ ხასიათზე.

წყარო: Nature